Równouprawnienie w Finlandii nie jest mitem

Realizowana od lat polityka równości płci w Finlandii osiąga coraz lepsze wyniki. Potwierdzenie można znaleźć w światowych rankingach dotyczących równości płci – według tegorocznego raportu Global Gender Gap Index przygotowanego przez Światowe Forum Ekonomiczne, Finlandia znajduje się na 3 miejscu pod względem najmniejszej nierówności kobiet, a w Glass-ceiling Index opracowanego przez the Economist, w skali światowej Finlandia plasowała się na 4 miejscu.

 

Wysokie pozycje Finlandii w światowych rankingach można argumentować posługując się fińską historią. W 1906 roku, Republika Finlandii była pierwszym krajem w Europie oraz drugim krajem na świecie – tuż po Nowej Zelandii, który przyznał powszechne prawa wyborcze kobietom. Jednocześnie Finlandia była pierwszym krajem na świecie, który udzielił prawa do kandydowania kobietom w wyborach. W rezultacie rok później, w 1907 roku, Finlandia zapisała się na kartach historii jako kraj, w którym wybrano pierwsze 19 posłanek na świecie. Fakt posiadania kobiet w krajowym ustawodawstwie od ponad 100 lat ukształtował fińskie społeczeństwo w sposób, w jaki postrzegamy je obecnie. Dlatego uważam, że najlepszym sposobem na uzyskanie polityki równości płci jest obecność większej liczby kobiet na wysokich politycznych stanowiskach.

Udział kobiet w życiu politycznym Republiki Finlandii jest dziś widoczny bardziej niż kiedykolwiek. Podczas ostatnich wyborów w kwietniu 2019 roku, kobiety zdobyły 47 % miejsc w parlamencie fińskim. Kobiety są również wyjątkowo dobrze reprezentowane w nowym rządzie. Jesteśmy dumni, że po raz trzeci w historii mamy kobietę premiera, pozostałe cztery partie w koalicji są kierowane przez kobiety, a 12 z 19 ministrów w rządzie to przedstawicielki płci żeńskiej. Znakiem równości płci jest również fakt, że ministrem odpowiedzialnym w fińskim rządzie za równość płci jest mężczyzna. Program fińskiego rządu jest bardzo ambitny pod względem równości płci – istnieje wiele inicjatyw i środków, takich jak programy równości i większej przejrzystości wynagrodzeń oraz reforma urlopu rodzicielskiego, które zajmują się obszarami szczególnie ukierunkowanymi na nierówność płci.

Rząd fiński przygotowuje także plan, który ma posłużyć, jako narzędzie do koordynowania rządowych działań na rzecz równości płci, podjętych przez wszystkie ministerstwa. Rząd pracował nad tym projektem z ponad siedemdziesięcioma przedstawicielami organizacji pozarządowych, społecznymi partnerami i środowiskami akademickimi mając na celu uruchomienie w pełni dopracowanego planu działania tej wiosny.

Dla Finlandii zintegrowane i silne podejście do równouprawnienia, a w szczególności branie pod uwagę równości płci podczas ustaleń budżetowych, jest ważnym celem. Jest to istotna kwestia podczas corocznego przygotowywania przepisów i budżetu państwa. Jednakże, jako przedstawiciele rządu, dostrzegamy również wiele kwestii, które wymagają znaczącej poprawy. Ważnym jest kontynuowanie działań promujących równość płci w życiu zawodowym, równe wynagrodzenie i równowagę między życiem zawodowym a prywatnym. Jednym z największych wyzwań w Finlandii jest różnica w wynagrodzeniach kobiet i mężczyzn, która obecnie wynosi 84 centy w stosunku do 1 euro zarobku dla mężczyzn. Wynika to częściowo z faktu, że kobiety i mężczyźni pracują w różnych sektorach: rynek pracy w Finlandii jest niestety nadal mocno podzielony. Co ciekawe, prace nad równością płci są szczególnie widoczne w sektorze komunalnym, gdzie pomagają zidentyfikować wszelkie nieuzasadnione różnice w wynagrodzeniach i zapewniają narzędzia do podjęcia działań naprawczych.

W Finlandii równość płci jest również wspierana legislacyjnie. Fińska ustawa równościowa obejmuje przepisy dotyczące kwot, które mają zastosowanie do organów administracyjnych na szczeblu państwowym i administracji lokalnej. Zgodnie z tymi przepisami we wcześniej wymienionych organach państwowych powinno pracować zarówno 40 % mężczyzn, jak i kobiet. Kwoty te nie dotyczą natomiast instytucji, które są wybierane w wyniku wyborów. Jednak większość partii politycznych przestrzega zasad równej reprezentcji płci w swoich wewnętrznych strukturach.

W sektorze prywatnym jest jeszcze wiele do zrobienia w celu zwiększenia udziału kobiet na najwyższych stanowiskach kierownicznych. Obecnie mniej niż 35 % członków zarządów spółek giełdowych to kobiety. Osobiście pracuje w miejscu pracy, w którym panuje podręcznikowa równość płci. W fińskiej służbie zagranicznej około 45 % ambasadorów i ponad 50 % dyplomatów to kobiety. Ta sama równowaga płci dotyczy stanowisk kierowniczych w Ministerstwie Spraw Zagranicznych.

Narzędziami, które niewątpliwie wspierają równą reprezentację kobiet i mężczyzn na fińskim rynku pracy jest indywidualne opodatkowanie małżonków, niedrogie i wysokiej jakości publiczne usługi opieki nad dziećmi oraz rozbudowany system urlopów rodzinnych.

Dobrym potwierdzeniem wyżej wymienionych praktyk jest to, że fiński rząd wprowadził w lutym tego roku nowe ramy Reformy Urlopu Rodzinnego, które:

– zwiększyły maksymalną długość płatnego urlopu z 12,7 miesięcy do ponad 14 miesięcy,

– podzieliły ten urlop równo między oboje rodziców (co oznacza po około 6,6 miesiąca każde),

– pozwoliły rodzicom przenieść 69 dni z własnej kwoty na drugiego rodzica,

– udzieliły kobiecie będącej w ciąży płatnego urlopu na okres do 1 miesiąca przed porodem (oprócz płatnego urlopu rodzinnego).

Celem reformy jest promowanie równości płci oraz równych obowiązków opiekuńczych. Ponadto, reforma podchodzi neutralnie do kwestii płci, co oznacza wzmocnienie pozycji związków osób tej samej płci oraz innych form rodziny. Zwiększenie kwot przeznaczonych dla drugiego rodzica – w większości przypadków dotyczy to ojców – jest również dążeniem do zlikwidowania różnic między płciami w korzystaniu z urlopów rodzicielskich. Oznaczałoby to również, że samotni rodzice mogliby korzystać z obu zasiłków. Reforma spotkała się jednak z ostrą krytyką, w szczególności w sektorze prywatnym.

Przemoc wobec kobiet jest ogromnym problemem w Finlandii. Według Agencji Praw Podstawowych Unii Europejskiej, Finlandia zajmuje drugie miejsce jest drugą pod względem powszechności przemocy wobec kobiet w UE. To wstyd dla Finlandii. Rząd fiński pracuje nad wieloma działaniami mającymi na celu zapobieganie przemocy wobec kobiet, w tym nad reformą kodeksu karnego w zakresie napaści o charakterze seksualnym. W planach jest ustanowienie niezależnego sprawozdawcy ds. przemocy wobec kobiet, który będzie wspierał dialog pomiędzy zainteresowanymi stronami, a władzami kraju.

Ten rok jest szczególnie ważny pod względem dialogu na rzecz równości płci na arenie międzynarodowej. Globalna społeczność przeszła długą drogę od pierwszej Światowej Konferencji w sprawie Kobiet w 1975 roku w Meksyku. Od momentu uchwalenia Deklaracji Pekińskiej trwa światowy przegląd, który prowokuje do przyjrzenia się zarówno postępom, jak i czekającym nas wyzwaniom. Mamy okazję wzmocnić wysiłki polityczne na rzecz pełnego i skutecznego wdrożenia Deklaracji Pekińskiej.

 

Równość płci zajmuje ważne miejsce również w fińskiej polityce unijnej i zagranicznej. Promowanie praw kobiet i dziewcząt jest kluczowym priorytetem w polityce rozwoju Finlandii. Równość płci jest jednym z głównych tematów naszej kampanii na rzecz członkostwa w Radzie Praw Człowieka ONZ na lata 2022–2024. Finlandia mocno wspiera UN Women, a zwłaszcza jej inicjatywy na rzecz równości pokoleń. Cyfryzacja i technologia mogą zmienić reguły gry dla społeczeństw oraz dziewcząt i kobiet, pomagając im w wykorzystaniu ich potencjału i przerwaniu cykli ubóstwa.

 

Na poziomie Unii Europejskiej, Finlandia pragnie zintegrować i włączyć kwestię równouprawnienia do kształtowania polityki UE oraz do rozmów dotyczących przyszłości Unii. Dlatego jednym z celów fińskiej prezydencji w Radzie Unii Europejskiej w drugiej połowie 2019 roku było wzmocnienie powiązań między gospodarką a równością płci. Równouprawnienie oraz zatrudnienie kobiet są ważnym elementem wzrostu gospodarczego oraz znacznie się do niego przyczyniają.

 

Juha Ottman, Ambasador Republiki Finlandii w Polsce